schoolgids+eigenwijs

Leef Werk School EigenWijs Onderdeel van het COO

SchoolGids 2006 – 2007 INHOUD

Vooraf 4 Adresgegevens Leefwerkschool EigenWijs 5

1. Doelstelling en werkwijze 6 EigenWijze opzet 6 Aanname criteria 7 Intake 7 De eerste maanden, proeftijd 8

2. De onderwijs leerroute 9 Werkwijze en differentiatie 9 Het Project 9 Toetsing, rapportage en afsluiting 10 Decanaat 10

3. Begeleiding 11 Mentor 11 Zorgcoördinator 11

4. Organisatie 12 Formeel juridisch en financiële basis 12 Basisstructuur 12 Organen en Besluitvorming: 12 De werkvergadering 12 Stichtingsbestuur 12 Jongerenvergadering 12 De Noodcommissie 13 De Voortgangscommissie 13 De Clusters 13 Cluster Didactiek 13 Lesmedewerkers 14 Cluster Mentoraat / zorgcoördinator 14 Cluster Leven 14 Cluster Organisatie en beheer 15 Jongerencluster JC12 15

5. Allerlei 16 Wat kost EigenWijs 16 Schoolboeken 16 Administratieve zaken 16 Schooltijden 16 Gedragscode en vertrouwenspersoon 17 EigenWijs diploma 17 Bijzondere activiteiten 17

Bijlagen zie pag. 3

Bijlage 1:Nieuw dit jaar…… 23 Bijlage 2: Taken Clusters en vaste krachten. 24

Een school moet geschikt worden gemaakt voor het kind en niet het kind voor de school A.S. Neill

Dit is de schoolgids van EigenWijs. EigenWijs is sinds 1983 jaar een LeefWerkSchool. De enige in haar soort in Nederland. Het is een school, dus wordt er onderwijs gegeven: op maat en op vmbo-t, havo- en vwo-niveau. EigenWijs is echter meer dan een onderwijsinstelling. Op EigenWijs zijn de begeleiding van jongeren en het leven op school even belangrijk als het onderwijs. Dat gebiedt uitleg.

Voor jongeren, medewerkers, aspirant jongeren, ouders en andere belangstellenden wil deze gids inzicht verschaffen. De buitenwacht wil graag duidelijkheid; in welk hokje past EigenWijs? Zijn we een school of een hulpverleningsinstantie? Welnu: we zijn beide, en dat tegelijkertijd. Deze schoolgids doet een boekje open over de inrichting van het onderwijs, de mogelijkheden daarbinnen, het begeleidingsaanbod, de organisatiestructuur en de relatie met het voortgezet onderwijs in de regio. Het is ook een opzoekboekje voor de hoe- wat-wie-wanneer-waarom-voor-wie-vragen. In deze schoolgids zal niet alles te vinden zijn. Wie alles wil weten moeten we verwijzen naar het schoolplan. Dat is in ons kantoor, ook bekend als ‘blauw’, op school te vinden. Daar vind je ook de proceduremap, ons huishoudelijk reglement met bestaande procedures en gemaakte afspraken in alle soorten en maten.

N.B.:Vanaf 1 augustus 2005 maakt EigenWijs qua organisatie deel uit van een groter geheel: het Centrum voor Opvang en Onderwijs (COO). Over de gevolgen hiervan vindt u verderop meer. September 2005 Het team van Eigenwijs.

Door de eeuwen heen was de school de plek waar informatie werd verstrekt, maar ik betwijfel of we daar nog scholen voor nodig hebben, in een wereld waar alles informatie is. Misschien moeten we kinderen leren hoe ze vragen moeten stellen. Dat gebeurt nu niet echt. “Neil Postman in HP/De Tijd - november 2000

Adresgegevens Leefwerkschool EigenWijs

Heyendaalseweg 235 6525 SG Nijmegen

tel: 024 - 356 07 39 fax: 024 - 350 20 36

Postbank 950803 Donatiefonds: Postbank; 5856187

E mail: st.eigenwijs@chello.nl Website: www.eigenwijs.org

Kvk 41056303 BRIN nummer: 21SK (via het Lindenholtcollege)

EigenWijs is bereikbaar : Lopend vanaf NS station Heyendaal (20 minuten) Novio stadsbussen: richting Brakkenstein halte Sportcentrum (10 minuten)

1. Doelstelling en werkwijze

Leefwerkschool EigenWijs stelt zich ten doel onderwijs te bieden aan jongeren van (globaal) veertien tot twintig jaar, op een kleinschalige manier. Bij deze vorm van onderwijs is de aandacht vooral gericht op het bevorderen en stimuleren van díe ontwikkeling van jongeren waarbij ze zich kunnen ontplooien tot vrije, zelfstandige, creatieve en sociale individuen die zich kunnen handhaven in de samenleving op een manier die hen eigen is. Ze worden daarin intensief ondersteund en begeleid. Maximaal zeventig jongeren bevolken elk jaar jaar EigenWijs. De schoolbevolking bestaat voor het overgrote deel uit jongeren voor wie het reguliere voortgezet onderwijs niet geschikt gebleken is. De jongeren blijven gemiddeld drie jaar op school.

De volgende punten staan op Eigenwijs centraal: 1. Leerrecht. EigenWijs wil voor jongeren een plaats zijn waar het recht op leren als grondslag geldt, er van uitgaande dat een jongere zich beter kan ontplooien vanuit een individuelere keuze omtrent de wens tot leren. De jongere kan het best op zijn of haar “eigen wijze” leren. Dit gebeurt in overleg met de mentor en cluster didactiek. Onvermijdelijk loopt dit ook parallel aan de leerplicht en de noodzaak voor startkwalificaties, maar de benadering is belangrijker. 2. Opbouwen van een eigen identiteit. EigenWijs wil jongeren de kans bieden hun eigen interesse­gebieden te ontdekken en te ontwikkelen en liefst op een manier die opbouwend is voor de identiteit van de jongere. 3. Uitgaan van de leefwereld van de jongere. Leren en leven staan niet los van elkaar. Daarom wordt er bij het leren op EigenWijs uitgegaan van de leefwereld van de jongere zelf, aansluitend op de dagelijkse werkelijkheid. Vandaar: Leefwerkschool Eigenwijs. 4. Leren van en met elkaar. De sociale vorming van de jongere krijgt onder andere gestalte door de nadruk die ligt op het leren van en met elkaar. 5. Bevorderen van een kritisch bewustzijn en zelfvertrouwen. EigenWijs wil bij jongeren een kritisch bewustzijn bevorderen van waaruit inzicht in oorzaken en samenhangen ontstaat. Daarbij wordt vertrouwen ontwikkeld in de eigen mogelijkheden om problemen op te lossen, zelfsturend vermogen aangeleerd. 6. Begeleiding naar hulpverlening. EigenWijs stelt zich in haar begeleiding ten doel een eventuele hulpvraag van de jongere concreet te maken en te zoeken naar de juiste hulpverlening. 7. Mogelijkheid tot het behalen van een diploma. EigenWijs bereidt jongeren desgewenst voor op het staatsexamen vmbo-t, havo en vwo. 8. Het bieden van een veilige omgeving. EigenWijs biedt jongeren een veilig klimaat waarin leren en leven in elkaars verlengde liggen.

Kernbegrippen binnen EigenWijs zijn derhalve: onderwijs op maat en individualise­ring binnen de groep.

EigenWijze opzet

EigenWijs is een mengvorm van onderwijs en begeleiding. Het zogenaamde cognitieve aspect (didactiek) en sociaal-emotionele zaken krijgen evenveel aandacht. EigenWijs kent een zeer gedifferentieerde opzet. Zeventig jongeren betekent evenveel leervragen en leerwegen. Er wordt onderwijs aangeboden op drie niveaus: vwo, havo en vmbo-t, Een jongere heeft per vak de keuze uit een pré-examengroep of een examengroep, of gaat met het vak aan de slag in een themagroep die (voorlopig nog) niets met een examen te maken heeft. Zodoende kent EigenWijs ook geen klassen. Per jongere wordt gekeken naar wat zij of hij wil, welk gewenst niveau wordt aangeboden en wat de planning is.

EigenWijs kent voor de jongere een aantal verplichtingen: -je bent minimaal twintig uur per week op school -je hebt per week minimaal 10 lesmomenten en/of zes vakken. -je volgt vijf projecten binnen de zes projectperioden die aangeboden worden -je doet mee aan de jongerenvergadering -je neemt deel aan de wekelijkse poetsbeurt (de hele school wordt dan schoongemaakt) -je hebt geregeld een gesprek met je mentor

EigenWijs werkt niet met rapportcijfers of eindoordelen. De voortgang, de ontwikkeling van de jongere is van belang en staat ter beoordeling; niet een statisch maar een dynamisch gegeven. Veranderingen worden niet dood-beoordeeld, verrassingen worden niet uitgesloten. De Voortgangscommissie is uiteindelijk verantwoordelijk voor het doorgronden van deze voortgang. De commissie beslist hoe nieuwe jongeren na hun proeftijd verder kunnen op EigenWijs. (zie onder: De eerste maanden: proeftijd). Ze bekijkt ook twee keer per jaar of jongeren in hun voortgang bijgestuurd moeten worden of wellicht het advies moeten krijgen een andere school te kiezen. De commissie kan ook voorwaarden stellen opdat de voortgang verbetert. Deze voortgang wordt bekeken op vier gelijkwaardige hoofdpunten. Deze zijn tegelijkertijd de peilers van EigenWijs: -onderwijs -begeleiding -functioneren binnen de schoolgemeenschap -algemene aanwezigheid

Aanname: procedure en criteria

Het maximaal aantal jongeren op EigenWijs bedraagt 70. De aanmelding van jongeren geschiedt op twee manieren. -Voor jongeren die van VO-scholen binnen de regio Nijmegen komen vindt aanmelding plaats via het OSV. Zie ook bijlage 1. -Jongeren van buiten de regio kunnen zichzelf bij EigenWijs aanmelden. Deze jongeren worden alleen toegelaten als er plaats is. Jongeren van binnen de regio Nijmegen hebben met ingang van dit jaar voorrang.

Voor de jongeren van buiten de regio - die rechtstreeks door EigenWijs worden aangenomen - kent EigenWijs vier strikte aannamevoorwaarden: 1. de jongere moet zelf achter de keuze voor EigenWijs staan. 2. de jongere heeft minimaal de basisvorming afgerond alvorens hij of zij kan instromen. EigenWijs beoordeelt of de gaten die daarin zijn gevallen door eigen aanbod weg te werken zijn. 3. de jongere is minimaal 14 jaar en nog geen achttien jaar als hij of zij met EigenWijs begint. Voor 18-plussers biedt de afdeling Educatie van het ROC namelijk een redelijk alternatief. Bovendien leert de ervaring dat 18-plussers moeilijk aansluiting vinden bij de belevingswereld van schoolgenoten van veertien of vijftien. Andersom geldt dit overigens ook. 4. Er mag geen sprake zijn van acute psychiatrische problematiek.

Intake De jongere die vanuit de OSV naar EigenWijs is doorverwezen krijgt een oriëntatieperiode aangeboden. Eerst wordt een oriënterend eerste gesprek met een medewerker en een oudere jongere gehouden. Tijdens dit gesprek kunnen ook ouders, begeleiders, oma’s en/of vrien­den aanwezig zijn. Vervolgens volgt de jongeren enkele dagen lessen, maakt groepsactiviteiten mee en leert zo de cultuur van EigenWijs enigszins kennen. Ook wordt met medewerkers vanuit de clusters Didaktiek en Begeleiding een gesprek gehouden over mogelijkheden en beperkingen van de jongeren in relatie met het aanbod van EigenWijs. Trouwens, een cluster is een groep medewerkers met hetzelfde soort werk. De functie van de oriëntatiedagen is tweeledig. 1Het geeft EigenWijs (naast de info die van het OSV meekomt) een beeld van de nieuwe jongere wat betreft: de huidige situatie. Maar ook op het basale niveau (huis en haard), op het persoonlijke vlak en het onderwijsniveau. Uiteindelijk ook wat betreft plannen en wensen van de jongere ten aanzien van het onderwijs De nieuwe jongere krijgt daarnaast zelf ook een beeld van EigenWijs. 2Wat houdt EigenWijs in, hoe werken wij en wat verwachten wij? Dit valt in de praktijk vaak niet mee; het verschil tussen EigenWijs en het reguliere onderwijs is vrij groot zodat jongeren vaak een nogal abstract en 'paradijselijk' beeld hebben van EigenWijs.

Aan het eind van de oriëntatiedagen vindt er overleg plaats tussen degenen die direct met de nieuwe jongere te maken hebben gehad en wordt een advies aan de OSV uitgebracht. Daar wordt besloten hoe jongere de schoolloopbaan, al dan niet op EigenWijs zal vervolgen. Na aanname wordt tijdens het eerste gesprek met de mentor het intakeformulier doorgesproken en ingevuld. Het intakeformulier is het eerste contract dat de jongere afsluit met EigenWijs. De jongere verklaart zich bereid mee te werken en deel te nemen aan de school met de verplichtingen en beperkingen die daaraan verbonden zijn. Hier wordt de eerste stap gezet naar een verantwoordelijke en betrokken houding.

De eerste maanden: een proeftijd

Elke nieuwe jongere op EigenWijs krijgt een proeftijd (meestal van september tot de kerstvakantie).Vanuit de specifieke beginsituatie van de jongere wordt door mentor en Zorgcoördinator (zie verderop) een handelingsplan opgesteld. Daarin staat de beginsituatie van de jongere beschreven en worden met de jongere doelen besproken, en zoveel mogelijk in overeenstemming met hem/haar vastgesteld. Naar aanleiding hiervan worden taken geformuleerd en aan medewerkers – intern of extern - toegewezen, zowel ten aanzien van het didactische als van het begeleidingsgedeelte. De proeftijd is voor alle betrokkenen zinvol. De jongere wordt genoodzaakt zich te bezinnen op de consequenties van het schoolgaan op EigenWijs. Zo kan worden voorkomen dat jongeren later teleurgesteld moet afhaken.

Voor de school heeft de proeftijd eveneens voordelen: bepaalde vormen van problematiek kunnen de deskundigheid van de school te boven gaan en het is zaak dat tijdig te signaleren. EigenWijs is een moeilijk school in die zin dat veel eigen verantwoordelijkheid wordt verwacht. Mochten jongeren zich dat onvoldoende gerealiseerd hebben en zich daarin niet tijdig kunnen aanpassen, dan kan met het afsluiten van de proeftijd zowel voor de jongere als de school de schade beperkt worden. Daarnaast is ook EigenWijs geen paradijs van eindeloze tolerantie. Jongeren dienen zich te realiseren dat hun vrijheid eindigt waar die van een ander, van anderen begint. Na de proeftijd valt in de Voortgangscommissie het besluit over definitieve aanname. De commisssie rapporteert de bevindingen van de proeftijd en haar besluit aan de OSV. Indien de voortgangscommisssie besluit dat de jongere niet geholpen is bij definitieve plaatsing op Eigenwijs wordt de jongere terugverwezen naar de OSV

2. De onderwijsleerroute

Werkwijze De structuur en kapstok die EigenWijs aanbiedt is die van een onderwijsinstelling. EigenWijs is een Leefwerkschool. Daar komen verwachtingen uit voort en daar wordt invulling aan gegeven. Over het algemeen zijn namelijk jongeren die EigenWijs ‘bevolken’ tevens leerplichtig volgens de wet. De aanleiding dat jongeren op EigenWijs komen is vaak gelegen in het feit dat zij in een andere onderwijsinstelling niet (meer) (kunnen) functioneren. Ze moeten, willen ze niet in de loze constructie van de leerplicht blijven hangen, omtrent 'leren' een knop bij zichzelf omzetten. Onderwijs is derhalve een bindende, maar niet de meest dwingende factor binnen EigenWijs. Differentiatie Qua diplomering biedt EigenWijs de mogelijkheid Staatsexamens af te leggen. Elk examenonderdeel kent een schriftelijk en mondeling gedeelte. Er bestaat dus niet zoiets als een schoolonderzoek of schoolexamen. In de maand mei wordt het centraal schriftelijk examen afgenomen, meestal in Arnhem. Eind juni/begin juli vindt het mondelinge deel plaats op EigenWijs. Omdat EigenWijs jongeren die daarvoor kiezen begeleidt naar het Staatsexamen, is het mogelijk via het behalen van deelcertificaten het totale examentraject op te delen in een aantal fasen/jaren. Zo kan het zijn dat een jongere in 2007 vier deelcertificaten wil behalen en dus in vier examengroepen zit, en voor een overig aantal vakken nog in de themagroep of de pré-examengroep. De differentiatie van de leerroute ontstaat in overleg tussen jongere, de mentor en de lesmedewerkers. De school biedt geen vast onderwijsprogramma per leerjaar aan. De jongere kiest zelf de vakken die zij of hij wil en kiest zelf ook of het programma in het teken moet staan van het examen of niet. Kenmerkend voor EigenWijs is het maken van afspraken en de verantwoordelijkheid van medewerkers en jongeren om zich daar aan te houden. In de afwegingen die leiden tot het uiteindelijke programma worden niveau, specifieke leermoei­lijkheden en toekomstplannen meegenomen. Jongeren hebben op EigenWijs in overleg de ruimte zelf planning en tempo te bepalen; het leren leren blijkt bij ver­volgstudies een grote verworvenheid. Bijvoorbeeld: Met een samenwerkingsovereenkomst spreken de medewerker en de groep jongeren af wat er in de specifieke les wel en niet gebeurt, welke voorwaarden er zijn vanuit de jongeren naar de medewerker en vanuit de medewerker naar de jongeren. Kortom: hoe en onder welke voorwaarden wordt er onderwijs gegeven èn gevolgd. Met individuele afspraken tussen medewerker en jongere wordt het onderwijs specifiek ingevuld. Dat kan gaan over huiswerk, individuele begeleiding, minder of meer lesbezoek, toetsen en examentraining, et cetera.

Project Op de woensdagmiddagen is ‘het project’ een vast moment in de week. Het cluster Leven organiseert per schooljaar zes projectperioden. Jongeren kunnen per periode aangeven welk project er georganiseerd zou moeten worden. Leven zet zich dan daar voor in om die te organiseren. Wanneer er te weinig vraag is zal Leven zelf een aantal projecten bedenken en uitvoeren. Hoewel project leerzaam kan zijn is het belangrijkste aspect toch het elkaar in een andere situatie zien en anders met elkaar omgaan.. De projecten zijn globaal ingedeeld in thema`s -techniek en ambacht, werkplaats -theater, dans, kunst, film en muziek -creatief en beeldend -sport en spel -oriëntatie op de maatschappij door uitwisseling van ideeën ,discussie en meningsvorming.

Toetsing, rapportage, overbruggingsjaar en afsluiting EigenWijs werkt niet met cijfers, rapporten en een overgang van bijvoorbeeld klas vier naar vijf. Toch hebben zowel jongeren als medewerkers er behoefte aan van tijd tot tijd stil te staan bij behaalde resultaten: is het gevolgde werktempo adequaat gezien het gestelde doel, zit de jongere op het niveau van een examenkandidaat, etcetera. Op verzoek worden er (mondelinge) proefexamens gehouden of andere toetsen afgelegd. Om een proces bij te kunnen sturen, is tussentijdse evaluatie van alle kanten noodzakelijk. Op EigenWijs werken we met evaluatieformulieren waarmee de lesmedewerker de jongere beoordeelt en de jongere de lesmedewerker. Na de evaluatiegesprekken gaan kopieën van de ingevulde evaluatieformulieren in het dossier van de jongere. Uiteindelijk geeft cluster Didactiek, op basis van de formulieren, een advies aan de Voortgangscommissie (VGC) over de voortgang op didactisch gebied. Ook het mentoraat en de werkgroep Leven adviseren de Voortgangscommissie. De mentor krijgt van de resultaten van de VGC-vergadering een samenvatting, om zo een beeld te krijgen van het functioneren van de jongere. De beoordeling van de lesmedewerkers door de jongeren komt uiteindelijk terug in de begeleidingsgesprekken die iedere lesmedewerker binnen cluster Didactiek heeft. Wanneer de jongere nog onvoldoende kijk heeft op een vervolgtraject kan het laatste jaar op EigenWijs 'overbruggingsjaar' zijn. De jongere is dan nog maar beperkt op school en volgt elders een aantal oriënterende stages. Met de begeleider van het overbruggingsjaar wordt een plan opgesteld om in dat jaar middels oriëntatie op studie en stage (werkervaring) meer zicht te krijgen op een vervolg na Eigenwijs. Het overbruggingsjaar is gebonden aan een aantal voorwaarden en wordt aangevraagd bij de VGC. Een jongere sluit zijn periode op EigenWijs af wanneer hij weet wat hij wil, zijn staatsexamens heeft gehaald, of een dusdanige bagage heeft opgebouwd, dat hij elders aan de slag kan. De praktijk leert dat een jongere gemiddeld drie jaar op EigenWijs verblijft.

Decanaat De decaan is doorgaans een tweedelijns functionaris en heeft een adviserende en voorlichtende functie. Die is versterkt door de ook op EigenWijs ingevoerde Tweede Fase (profielen) en het vmbo (sectoren). Op dit moment valt EigenWijs onder het OSV en dit betekent dat er een centraal decanaat moet komen voor alle lesplaatsen. Jongeren gaan dan met hun mentor naar de decaan toe. Maar ook op EigenWijs kan bij het samenstellen van profielen/sectoren en leerroute – naast de coördinator van de Staatsexamens – een decaan geraadpleegd worden wat betreft: kennis van beroepen en opleidingen, opleidingseisen of colloquia docta, beroepsperspectieven, sollicitaties, stages en dergelijke. De mentoren zijn echter degenen die hiermee als eersten met de jongeren aan de slag gaan en worden terzake door een decaan geïnstrueerd. Door het regelmatige en persoonlijke contact met de jongeren kunnen mentoren snel signaleren of een jongere extra begeleiding nodig heeft wat betreft studie, planning of leerroute. Het initiatief voor contact tussen decaan ligt bij de mentor. Een decaan beschikt over een databank van vervolgopleidingen, onderwijsdeskundigen en beroepskeuzebureaus en kan zodoende jongere en mentor ook met raad en daad bijstaan. 3. Begeleiding Uitgangspunt in de begeleiding is het contact met de jongere zelf. Contacten met ouders en anderen die verantwoording voor een jongere dragen worden liefst in overleg met de jongere gelegd. Ook wanneer zij een gesprek met de school aanvragen zal de jongere in principe bij dat gesprek aanwezig zijn. In het verleden heeft EigenWijs nooit met bestaande dossiers van jongeren gewerkt. Dit vanuit het idee dat zij op EigenWijs met een schone lei moesten kunnen beginnen, niet gestigmatiseerd door gebeurtenissen uit het verleden. Op zich blijft dat overeind maar het voorbijgaan aan bestaande informatie bleek allengs ook nadelen te hebben. Opnieuw het wiel uitvinden kost veel tijd en is zelden zinvol. De manier van omgaan met dossiers mag het maken van een nieuwe start niet in de weg staan en daarom doet sinds kort Zorgcoördinator tijdens het intakegesprek navraag omtrent het bestaan van dossiers en stelt de vraag of die ter inzage zijn. Dit gaat steeds in overleg met de jongere en de ouders/voogd. Eens in de drie weken wordt er een jongerenbespreking gehouden. Het gehele team van EigenWijs is dan bijeen om vanuit het mentoraat bijgepraat te worden en informatie uit te wisselen over het wel en wee van jongeren.

Mentor Elke jongere op EigenWijs heeft een vaste begeleider (mentor). De mentor is qua begeleiding het eerste aanspreekpunt voor de jongere. Wanneer het contact niet goed verloopt, is wisseling van mentor mogelijk en soms ook wenselijk. Dit wordt echter in het voltallige mentorenteam beoordeeld. De mentor is een medewerker die naast de jongere staat en een jongere begeleidt in het zelfstandig worden, in het keuzen maken en de verantwoordelijkheid daarvoor nemen. De mentoren hebben periodiek contact in de mentorenvergadering. Deze vergadering is er in eerste instantie op gericht de manier van werken met jongeren te bespreken. De resultaten hiervan komen op de driewe­kelijkse jongerenbespreking aan de orde. Het mentoraat geeft als een van de drie pijlers van EigenWijs eveneens een advies aan de voortgangs­commissie.

Zorgcoördinator Zoals hierboven aangegeven zijn de mentoren eerstelijns begeleiders. Voor meer ingewikkelde persoonlijke zaken zoals problemen op sociaal-emotioneel gebied, faalangst, leerstoor­nissen etcetera, is een Zorgcoördinator aangesteld. Zij komt op aangeven van de mentor in beeld en in actie. Ook het doorverwijzen naar hulpverleningsinstellingen is de taak van de zorgcoördinator.

4. Organisatie

Respect voor de mening van de jongere; een open communicatie tussen jongeren, medewerkers en vaste krachten; een structuur waarbij de jongeren een belangrijke stem hebben in de identiteit van de school en de afspraken die daaruit voortvloeien: dit alles draagt bij aan (de ontwikkeling van) mondigheid, weerbaarheid en sociale redzaamheid van de jongere. Deze principes komen tot uitdrukking in de organisatie van EigenWijs.

Basisstructuur EigenWijs heeft een overlegstructuur. Er is een teamleider, maar de clusters zijn zelfsturend en alle geledingen bepalen samen op hoofdlijnen het beleid. Er wordt gestreefd naar gelijkwaardigheid. Niet dat die er overal is/kan zijn. Zo wordt bijvoorbeeld de begeleiding van jongeren door hun mentoren geregeld en bepaald en niet door de jongeren zelf. Hier zijn de posities dus verschillend en dat moet niet worden verdoezeld. Het kan immers niet zo zijn dat jongeren hun eigen beoordeling kunnen bepalen. Kortom: er is wederzijds respect met erkenning van elkaars posities.

Organen en Besluitvorming De werkvergadering Wat betreft de gang van zaken op school is de werkvergadering is een belangrijk meningvormend orgaan van EigenWijs. Alle jongeren, medewerkers en vaste krachten hebben hierin zitting. De werkvergadering vindt ongeveer minimaal vier maal per jaar plaats. Om de school werkbaar te houden is besloten daarin alleen hoofdzaken aan de orde stellen: bijvoorbeeld korte termijnbeleid op hoofdlijnen, de formele positie van de school ten opzichte van het regulier onderwijs, verplichtingen van jongeren aangaande aanwezigheid en lessen, huishoudelijk reglement etcetera. Zaken aangaande de Stichting EigenWijs, personeelszaken, financiën en de beoordeling van individuele jongeren zijn uitgesloten van besluitvorming door de werkvergadering.

Stichtingsbestuur De praktijk op EigenWijs is dat alle geledingen van EigenWijs op de werkvergadering voorstellen ter meningvorming kunnen aanbieden. Het bestuur zal jongeren en medewerkers in een adviserende rol ondersteunen bij de keuze waarvoor zij staan. Binnen de stichting EigenWijs is het bestuur juridisch het hoogste besluitvormende orgaan. Standpunten van de werkvergadering worden door het bestuur getoetst waarna het bestuur de bevoegdheid heeft besluiten al dan niet te bekrachtigen. Indien het bestuur niet akkoord kan gaan met de voorstellen van de werkvergadering - tot nu toe is dat niet voorgekomen- gaat het bestuur in gesprek met de werkvergadering om te komen tot gemeenschappelijk gedragen oplossingen. Mochten bestuur en werkvergadering niet tot overeenstemming komen, dan beslist het bestuur. Een mogelijke oplossing daarbij is dat de bestuursleden opstappen en dat de werkvergadering een nieuw bestuur zoekt. De werkvergadering kan het bestuur echter niet wegsturen.

Jongerenvergadering De jongeren op EigenWijs worden zoveel mogelijk gehoord bij de besluit- en beleidsvorming. Dat kan in de Jongerenvergadering waarin zij iedere vrijdag overleg voeren. Er wordt vergaderd over allerlei zaken die de jongeren bezighouden of betreffen: de gang van zaken op school, de regelgeving en het beleid, de vakken, feesten, medewerkers, project of aanname / proeftijd / verwijdering van jongeren, etcetera. De jongerenvergadering heeft vertegenwoordigers in verschillende clusters, werkgroepen en het overkoepelende cluster. Dit is van groot belang, want alleen zo kunnen de jongeren hun mening ook echt vorm geven. De Noodcommissie Dit is de ‘rechtbank’ van EigenWijs. De commissie doet uitspraken over geschillen en conflicten die door de betrokkenen zelf niet naar bevrediging kunnen worden opgelost. Drie mensen die een klacht indienen kunnen de commissie aan het werk zetten. In de commissie zitten vier medewerkers en vier jongeren. De uitspraak van de noodcommissie is bindend. De beslissing is dus niet voor hoger beroep vatbaar.

De Voortgangscommissie De beoordeling van de inspanningen en verrichtingen van de jongeren vindt plaats in de Voortgangs­commissie (VGC). Zij bestaat uit een vertegenwoordiger van de clusters Didaktiek, Mentoraat en Leven, plus een voorzitter en een secretaris. Zij bekijkt de volle breedte van het functioneren van de jongere. Aan het eind van de proeftijd - voor jongeren die in september starten tot Kerstmis – stelt de VGC vast of een verder verblijf op Eigenwijs perspektief biedt en daarna of er ontwikkeling, voortgang is. Voortgang wordt getoetst op vier vlakken: a. onderwijs b. begeleiding c. functioneren binnen de schoolgemeenschap d. algemene aanwezigheid De Voortgangscommissie zal de uitgangssituatie en de gemaakte plannen van de jongere als uitgangspunt nemen en aan de hand van de verslagen van lesmedewerkers, mentoren en jongerenwer­kers de beoogde voortgang bekijken en beoordelen. De commissie is gemachtigd om jongeren van school te verwijderen of om voorwaarden te formuleren voor een verder verblijf op EigenWijs.

De Clusters EigenWijs is qua praktische en dagelijkse organisatie ingedeeld in bestuurlijke clusters, te weten —Cluster Didactiek — Werkgroep Mentoraat, Zorgcoordinator —Cluster Organisatie en Beheer —Cluster Leven —het jongerencluster JC 12 Deze clusters zijn grotendeels zelfbesturend. Dit houdt in dat zij het beleid uitstippelen op het terrein dat zij toebedeeld hebben gekregen. Zij hebben een eigen budget en zijn daarvoor verantwoordelijk. De clusters maken ieder jaar een beleidsplan dat zij ter goedkeuring voorleggen aan de werkvergadering. Zij voeren onderling overleg via het coördinatieoverleg van de clusters, het CO. Naast het regelen van de dagelijkse gang van zaken is het CO uitsluitend bedoeld als afstemmingsorgaan. Omtrent beleidszaken beslist dit orgaan niets. De leden hebben alleen beslissingsbevoegdheid op het moment dat de afgevaardigde coördinatoren hiertoe van hun clusterle­den mandaat hebben gekregen. Dit mandaat wordt per onderwerp verleend.

Cluster Didactiek Cluster Didactiek ontwikkelt beleid en draagt de verantwoordelijkheid omtrent alles wat concreet met onderwijs te maken heeft. De verantwoordelijkheid gaat naar twee kanten: —het cluster zorgt voor het onderwijs waar de jongeren zich op inschrijven: op vmbo-t, havo- en vwo-niveau. —het cluster zorgt dat de mensen die het onderwijs geven, goed kunnen functioneren. Cluster didactiek is verantwoordelijk voor het lesaanbod, het lesrooster, en levert, desgevraagd door de werkgroep Leven, een bijdrage aan het projectonderwijs. Men regelt de aanschaf het beheer van studieboeken en - in overleg met cluster Organisatie en Beheer -lesmaterialen (lescomputers). Het cluster draagt zorg voor de organisatie van de (Staats-)examens. Het voert de coördinatie en administratie van allerlei onderwijszaken (bijdrage aan het schoolplan, vakwerkplannen, evaluatieformulieren) en de begeleiding naar de toekomst van de jongeren: studie- en beroepsmogelijkheden na EigenWijs. Het cluster onderhoudt contact met de onderwijsinspecteur. Aan de andere kant zorgt het cluster ook voor alle mensen die bij ons op school lesgeven. Dat zijn onder andere de 'vaste krachten'. Daarnaast zijn er lesmedewerkers mensen met een tijdelijk contract.. Zij worden allen vanuit het cluster begeleid. Het cluster adviseert ook bij de aanvraag van stages indien een laatste ’overbruggingsjaar' voor een jongere van belang wordt geacht.. Lesmedewerkers Deze groep medewerkers bestaat uit vakdocenten die, net zoals de medewerkers in vaste dienst, belast zijn met het begeleiden van het onderwijsdeel in het educatief programma van de jongeren. Zij nemen deel aan de werkvergadering en het lesmedewerkersoverleg. Alle lesmedewerkers hebben recht op begeleiding vanuit cluster didactiek. In eerste instantie begeleiden medewerkers elkaar wat betreft onderwijskundige aangelegenheden Regelmatig vindt een overleg plaats waarbij alle lesmedewerkers aanwezig zijn. Dan worden zaken als faalangst en andere leerproblemen, aanwezigheid in de lessen, de manier van omgaan met individuele jongeren behandeld. Bij het aannamegesprek met elke nieuwe medewerker zijn jongeren aanwezig die het betreffende vak (willen) volgen. Nieuwe medewerkers worden om te beginnen aangenomen als ‘projectmedewerker, dat wil zeggen dat zij gedurende een periode hun medewerking verlenen aan het projektonderwijs op de woensdagmiddag. Is dat naar tevredenheid verlopen dan krijgen zij een jaarcontract

Werkgroep Mentoraat /Zorgcoordinator Werkgroep mentoraat draagt verantwoordelijkheid voor de individuele begeleiding van jongeren.. Iedere jongere wordt begeleid door een mentor. De werkgroep, bestaande uit alle mentoren, stuurt zelf beleidsmatig het mentoraat aan en zorgt voor de begeleiding van de afzonderlijke mentoren. Daarnaast ondersteunt zij de Zorgcoördinator bij de uitvoering van haar taken. Via vertrouwenspersonen en kontakten met de GGD is het cluster voorwaarden­scheppend en regulerend bezig. Tevens let zij erop of de binnen EigenWijs gehanteerde gedragscode voor medewerkers wordt geëerbiedigd.

Cluster Leven De kernactiviteit van het cluster Leven is de groep Eigenwijzers binnen- en buitenschoolse activiteiten aanbieden om zo de betrokkenheid bij school en de schoolse contacten te vergroten. Vanuit het gegeven dat Leven de groep monitort en zich tussen de jongeren begeeft, mag men verwachten dat Leven een redelijk beeld heeft van het groepsproces. Het cluster leven kan gevraagd worden om extra aandacht en begeleiding te geven aan individuele jongeren, op voorwaarde dat dit het groepsgebeuren niet in de weg staat. De begeleiding van een jongere is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de mentor en/ of de intern begeleider. De inzet van Leven binnen onze organisatie moet leiden tot korte lijnen, snelle interventies en een gevarieerd aanbod naar jongeren, dit alles binnen de beperkte mogelijkheden van het cluster.

Cluster Organisatie en Beheer Cluster Organisatie en Beheer is verantwoordelijk voor onder meer personeel en organisatie, het gebouw en de inventaris. Personeel en organisatie betreffen de gebruikelijke zaken als aanname en salariëring, en - in toenemende mate, het aansturen van overleg in het CO5 over taakinvulling en -verdeling alsmede begeleiding. Het cluster stelt een onderhoudsplan op voor het gebouw en schakelt waar nodig de verhuurder (Gemeente Nijmegen) in. Bovendien draagt cluster O&B de eindverant­woording voor de financiën (beheer schatkist) en de schooladministratie. Verder onderhoudt het cluster externe contacten (overheid, scholen voor VO, OSV), behartigt de administratie van jongerenzaken zoals tegemoetkoming studiekosten, onderwijskaart, contacten met de sociale dienst, het Lindenholt-college waarbij de school administratief is aangesloten, en de salarisadministrateur. De zorg en het beheer, bedrijfshulpver­lening in geval van kleine en grote calamiteiten (zie voor de bemensing bijlage 2), inkoop, voorraadbeheer en het onderhoud van alle facilitaire voorzieningen komen voor rekening van het cluster. Groepen die buiten schooluren gebruik willen maken van het gebouw kunnen bij het cluster een verzoek indienen.

Jongerencluster 12 In het schooljaar 2004-2005 is een hernieuwde poging gedaan om een jongerencluster van de grond te krijgen. Het jongerencluster 12 (JC12) zou bestaan uit 12 jongeren die zouden meevergaderen in de diverse clusters om zo de participatie van jongeren in de ontwikkeling van beleid en deelname aan de besluitvorming in de school verder vorm te geven.: Ook de voorbereiding van de jongerenvergadering werd een tijdlang door het JC12 gedaan.. Zoals ieder ander cluster werd het JC12 ook vertegenwoordigd in het CO. Een van de doelen was verder het stimuleren en ondersteunen van initiatieven van jongeren, en het activeren van jongeren Helaas had dit initiatief niet meteen het gewenste resultaat. Een doorstart van het JC12 werd in september 2005 voorbereid door medewerkers en enkele jongeren Op dit moment is het een belangrijk aanspreekpunt. 5 Allerlei

Wat kost EigenWijs Iedere school mag een bijdrage vragen voor extra activiteiten en andere zaken die niet tot het gewone onderwijs behoren. Daarvoor wordt een schriftelijke overeenkomst afgesloten met degene die de bijdrage gaat betalen (ouders, verzorgers, een instelling of de jongere zelf). Dit gebeurt ieder jaar opnieuw. In de overeenkomst staat een specificatie van de besteding van de bijdrage. Het gaat om een vrijwillige bijdrage. Na ondertekening geldt uiteraard de verplichting te betalen. Reductieregelingen zijn mogelijk, ook kan er afgesproken worden dat men alleen voor een bepaalde voorziening betaalt. De kosten hiervan bedragen per maand € 25,–, per jaar is dat € 300,- Op Eigenwijs - en dat is zeer uitzonderlijk - worden van dit geld ook de schoolboeken betaald! Daar hoeven de ouders/verzorgers dus verder geen kosten voor te maken. Verder zijn er kosten voor bijvoorbeeld: Zomerkamp: gemiddeld €50,- (Kerstdiner:gratis) het statiegeld voor boeken :€ 40,– bij aanvang van het schooljaar te voldoen. Sinterklaas: gemiddeld € 2,50 Uitstapjes :gemiddeld € 2,50 (diploma-uitreiking :gratis)

Schoolboeken Zoals hierboven al aangegeven komen leerboeken voor rekening van de school. In principe worden de boeken alleen op school gebruikt omdat er voldoende gelegenheid is om buiten de lessen schoolwerk te doen. Om met Loesje te spreken: "Ik neem de afwas toch ook niet mee naar school?" Wanneer de examens naderen worden boeken aan de jongeren in bruikleen gegeven. Om te bewerkstelligen dat die aan het eind van het schooljaar weer ingeleverd worden, is een statiegeldregeling ingesteld. Ongeacht het aantal geleende boeken bedraagt dit?

Administratieve zaken Iedereen die op 31 juli van een kalenderjaar 16 jaar of ouder is moest tot dit schooljaar verplicht lesgeld betalen. Deze regeling is per augustus 2005 afgeschaft. Nieuwe jongeren moeten nog wel een uittreksel van het bevolkingsregister of een kopie van hun legitimatiebewijs plus en een uitschrijvingbewijs van de vorige school meenemen. Bovendien moeten nieuwe jongeren jonger dan achttien jaar een door een van de ouders ondertekende overeenkomst met het Lindenholtcollege inleveren, de school waarmee EigenWijs administratief verbonden is. Voor de jongeren die vanaf september 2005 via de OSV naar EigenWijs komen geldt deze verplichting niet: zij blijven op hun vorige school ingeschreven.

Schooltijden De medewerkers beginnen om negen uur ’s ochtends. 's Ochtends zijn er vier lessen van 45 minuten vanwege het grote aantal jongeren dat buiten Nijmegen woont, beginnen de lessen om 9.30 uur. Er zijn altijd ruimten beschikbaar er waar jongeren zelfstandig kunnen werken. Om vijf uur ’s middags sluit de school. Woensdagochtend tot 11.30 is gereserveerd voor team- en clustervergaderingen. Jongeren zijn op die dag pas vanaf 11.15 welkom, uitzonderingen zijn mogelijk. Ook Werkvergaderingen vinden zoveel mogelijk plaats op woensdag. Woensdagmiddag is gereserveerd voor projectonderwijs en de vrijdagmiddag wordt vrijgehouden voor gezamenlijke activiteiten.

Gedragscode en vertrouwenspersoon EigenWijs heeft voor medewerkers een gedragscode en een klachtenregeling rond seksuele intimidatie geformuleerd. Seksuele intimidatie gebeurt overal, dus ook op EigenWijs. Voorbeelden van seksuele intimidatie zijn: iemand uitkleden met de ogen, seksueel getinte grappen, ongewenste aanrakingen tot aanranding en verkrachting toe. Omdat de veiligheid voor iedereen op Eigen-Wijs fundamenteel gegarandeerd moet zijn is het van groot belang dat er ook een goede klachtenregeling is. Elke medewerker op EigenWijs (betaald, vrijwillig of stagiaire) is verplicht van de gedragscode kennis te nemen, en deze te ondertekenen. Elke school is verplicht om een vertrouwenspersoon te hebben. De vertrouwenspersoon kan (moet) worden ingeschakeld wanneer een jongere zich door medewerkers van de school geïntimideerd voelt of wanneer een jongere tegen zijn of haar wil seksueel benaderd wordt door medewerkers van de school. Ook EigenWijs kent twee intern vertrouwenspersonen: Mieke van Hulten en Menno Conijn De externe vertrouwenspersoon voor EigenWijs is: Carla Leen, arts bij de GGD. Een gesprek met haar kan geregeld worden via de mentor, de interne vertrouwenspersoon of via de sociaal verpleegkundige Marjan Bik (via de GGD aan Eigenwijs verbonden), of rechtstreeks (telefoon: 024-3297135).

EigenWijs-diploma Aan het einde van het schooljaar en de avond na de mondelinge staatsexamens is er op EigenWijs de diploma-uitreiking. Dit speciaal door EigenWijs ontworpen en op het lijf van de jongere geschreven diploma wordt in een speciale, rituele zitting van het mentoraat uitgereikt aan de jongeren die hun EigenWijze schoolcarrière beëindigen. Meestal ontvangen jongeren dit document na drie jaar EigenWijs. Jongeren die niet door hun proeftijd komen of bijvoorbeeld door de noodcommissie van school verwijderd zijn, krijgen geen diploma. De diploma-uitreiking is hèt afscheid dat de school voor de jongere organiseert.

Bijzondere activiteiten Het schooljaar begint met drie introductiedagen. Als de school muf ruikt, de lessen dodelijk saai worden of medewerkers geen idee hebben waar jongeren mee aan de slag willen, vaak in februari, dan is het tijd voor de Dolle Dwaze Dagen, dagen van grote gemeenschappelijkheid, bedoeld om de dagelijkse gang van zaken een nieuwe impuls te geven. Aan het eind van het schooljaar, begin juni, is er vijf dagen schoolkamp. Naast dit vaste programma wordt er regelmatig gekookt en samen gegeten: de lunch op vrijdag, sinterklaas, kerst en de diploma-uitreiking Met regelmaat verzorgt het cluster Leven i.s.m.jongeren activiteiten op de vrijdagmiddag Daarnaast organiseert zij een kamp en zijn er contacten met andere alternatieve scholen waarmee uitwisselingen gerealiseerd worden.. Vakken als geschiedenis, maatschappijleer, aardrijkskunde, biologie en Cultureel Kunstzinnige Vorming organiseren excursies naar bijvoorbeeld het Parlement, het rivierengebied of een voorstelling in de schouwburg. Speciaal en vaak broodnodig worden er Dolle Dwaze Dagen gehouden. DDD'n hebben als doel de neuzen weer in dezelfde richting te krijgen, ze vormen een moment van bezinning en gezamenlijkheid. Soms resulteert dit in enkele dagen discussie over de richting die de school opgaat/-moet, of een theaterproductie in een echte theaterzaal of een presentatie aan de burgerij van de stad Nijmegen. Niet alle activiteiten zijn gratis maar de jongerenbijdrage zal altijd zo laag mogelijk worden gehouden.

Bijlage 1

Nieuw dit jaar……

Onder regie van de gemeente Nijmegen en het Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs regio Nijmegen e.o. is het afgelopen jaar overeenstemming bereikt over een samenwerkingsverband van projekten van scholen waar 'risicojongeren' c.q. 'dreigende voortijdig schoolverlaters' worden opgevangen en begeleid. Eigenwijs is een onderdeel van deze nieuwe organisatie. Dit Centrum voor Opvang en Onderwijs (COO) gaat per 1 augustus 2005 van start. Ouders en aspirant-jongeren hebben vooral te maken met de Oriënterings- en Schakel Voorziening (OSV), een onderdeel van het COO. De OSV is gevestigd aan de Libellenstraat 14, 6533 RN te Nijmegen. Telefoon: 024-3551097. Bijlage 2 Taken Clusters en vaste krachten.

Cluster O&B: Heeft de zorg voor alle faciliteiten en de financiën op EigenWijs. —Harrold: medewerker biologie, financieel en -kasbeheer, contactpersoon jongeren voor sociale dienst en IBG Groningen, beheer video en kalender EigenWijs. —Teun: orienteringsgesprekken inkoop, voorzitter Voortgangscommissie, onderhoud en klussen gebouw, BHV-er (bedrijfshulpverlening) —Hennie: baliebeheer, verzorgt administratief en kopieerwerk.

Cluster Didactiek: Heeft de zorg voor het onderwijs op EigenWijs. —Inge: clustercoördinator, medewerker Nederlands en Spaans, mentor — Mieke: medewerker Nederlands, voorzitter Voortgangscommissie, mede-clustercoördina­tor, mentor —Kas: medewerker scheikunde, ANW, beheer lesrooster en intern organisator staatsexamens —Louella: medewerker Engels, begeleider clusterleden, mentor, lid VoortGangsCommissie

Werkgroep Mentoraat Heeft de zorg voor individuele begeleiding op EigenWijs. —Zorgcoördinator, werkgroepcoördinator, externe contacten hulpverlening en COO — Alle mentoren.

—Cluster Leven Heeft de zorg voor het jongerenwerk op EigenWijs. —Jan: clustercoördinator, mentor, projectmedewerker, stagebegeleider, BHVer, Orienteringsgesprekken, lid VoortGangsCommissie —Daisy: mentor, jongerenadministratie, contactpersoon Lindenholtcollege, BHV-er, beheer fotoarchief. —Ben: medewerker aardrijkskunde, geschiedenis en project,. —Menno, intern vertrouwenspersoon, mentor, projectmedewerker.